Katılım Endeksinden Çıkarsa Ne Olur?
Bir İzmirli Genç Yetişkinin Bilinçli, Fakat Esprili Bir Bakışı
—
Katılım Endeksi Nedir ki?
Öncelikle katılım endeksi dediğimiz şey nedir, onu bir açıklayalım. İkinci sınıf ekonomiden fırlamış gibi bir terim olsa da, aslında hayatımızda pek çok şeyin nasıl şekillendiğini anlamamıza yardımcı olabilecek bir gösterge. Bir topluluğun, ekonomik aktivitelerine katılım oranı diyoruz. Bu da aslında, ne kadarımız aktif olarak bir şeylere katkıda bulunuyor ya da bir şeyler tüketiyor. Hani eskiden sosyal medyaya dair paylaşımlar yaparken “katılım sağlamayı” ifade ediyorduk ya, bunun biraz daha “resmi” hali diyebiliriz.
Benim de içinde bulunduğum 25 yaşındaki tipik İzmirli kitle için biraz kafa karıştırıcı olabilir. Ama sonuçta, biraz derinlemesine bakınca, biz bir şekilde her şeyi parçalara ayırıyoruz, analiz ediyoruz. Bu da bir anlamda bizim “katılım endeksimiz” değil mi? Şimdi bu indexin bizim hayatımıza etkileri üzerine biraz düşünelim.
—
Katılım Endeksinden Çıkmanın Ne Gibi Sonuçları Olur?
Bunu düşündükçe, hayatın bir ekonomi modeli gibi düşündüğümü fark ediyorum. Yani, her zaman doğru kararlar veren, geleceğini düşünen ve ekonomik bağımsızlık peşinde koşan insanlardan biri değilim ama bazen işin psikolojik boyutları biraz farklı oluyor. Katılım endeksinden çıkmak da bu bağlamda sanki ekonomik değil ama daha çok “toplumdan kopmak” gibi geliyor bana.
—
Durum Tespiti: “Ya Ne Var ki?“
Hadi bir örnek üzerinden gidelim. Diyelim ki, bir sabah, arkadaşlarınızla buluşacakken telefonunuzu çalıp da “Bugün de çıkmayacağım, moralim bozuk, biraz evde takılayım” dediniz. Bu bir “katılım endeksinden çıkmak” değil mi? Yani, aslında her türlü sosyal ilişkiye katılmaktan, etkileşimde bulunmaktan geri durmak bir nevi “katılımı terk etmek” değil mi?
Hadi, bir adım daha ileri gidelim ve şunu düşünelim: Bunu yaptığınızda, bir süre sonra şehrin gürültüsünden, etkinliklerinden, bazen de o “yapmam gereken” sorumluluklardan kaçtığınızı fark ediyorsunuz. Aslında katılım endeksinden çıktıkça, sizinle ilgili veriler de azalıyor. Ve geriye sadece bir kişinin “katılım endeksinden çıktım, ben hayatımı sadece kendime yaşıyorum” dediği anlar kalıyor.
Diğer Yüz: “Moral Bozukluğu veya “Benim De Bir Sınırım Var!”
Arkadaş: “Ya çıkmıyor musun? Bugün çok eğlenceli bir gün olacak.”
Ben: “Ya işte biraz kafamı dinlemek istiyorum, sonra dışarı çıkacağım.”
Arkadaş: “Aynı şeyi geçen hafta da söyledin, ne oldu?”
Ben: “Bazen gerçekten kendime çekilmek iyi geliyor, tıpkı katılım endeksinden çıkmak gibi.”
Arkadaş: “Ne? Ne katılım endeksi?”
Ben: “Bak işte, bu konuda bana daha fazla katılım sağlarsan sevinirim.”
Gülüp geçiyorum ama aslında arada bir, bazı konularda bunu gerçekten hissetmeye başlıyorum. Arkadaşlarınızla ilişkiler, iş hayatı, hatta sosyal medya kullanımı… Bunların hepsi aslında bir tür “katılım” değil mi? Şehir hayatı ve onun sosyal yükleri, insanı bazen çok yorsa da; bazen de bir ‘katılım’ anı yaratmak içgüdüsel bir dürtü halini alabiliyor.
—
Katılım Endeksinden Çıkarsanız İnsan Ne Hisseder?
Açıkçası, katılım endeksinden çıkmak, “toplumdan yabancılaşmak” gibi bir şey. Sosyal medyadan bir süreliğine çıkmak, arkadaşlarınızla buluşmamak ya da genel olarak insanlardan izole olmak belki de sizin sağlığınız için gerekli olabilir. Ama bu, sürekli olursa işler biraz karışabilir.
Gelişen bir çağda, herkesin her şeye dahil olması bekleniyor. Ama bazen iç sesiniz “Dur bir saniye!” diyor. Hani şöyle söylersiniz: “İnsanlar neden bu kadar aktif? Ben niye katılmalıyım?”
İşte o zaman fark ediyorsunuz ki, katılım endeksi sadece bir ekonomik şey değil. Aynı zamanda ruhsal ve sosyal bir şey. Hepimiz birer mini robot gibiyiz. Yeri geldiğinde iletişimde bir tuşa basıyoruz, yeri geldiğinde ise “kapalı devreye” geçiyoruz.
—
Katılım Endeksinin Kişisel Faydaları
Katılım endeksinden çıkmanın bazen insana kattığı bir şey vardır: Birkaç adım geri gitmek, her şeyi daha net görmek. Bu hayatta katılım endeksinden çıkmak, dünyayı daha iyi anlamamızı sağlayabilir. Kendi iç dünyamızda dengeyi sağlamak, belki de o “akışa katılmak” gerekliliğinden biraz uzaklaşmak, bazen içsel rahatlamayı sağlayabilir.
Benim gibi bir İzmirli için bu zaman zaman kafa karıştırıcı olabilir ama çıkmak yerine bir başka bakış açısına sahip olmak önemlidir. Yani bir noktada katılım endeksinden çıkmak, başkalarının taleplerinden bağımsızlaşmak demek olabilir. Hem de sadece sosyal medyada değil, gerçek hayatta da!
—
Sonuç: Hayatı Daha Akıllıca Düşünmek
Bir düşünün, bir gün bir sabah uyanıp katılım endeksinizin sıfırlandığını fark ediyorsunuz. Üzerinize gelen akıştan kaçmak için, bir süreliğine sosyal medyadan, arkadaşlarınızdan, işinizden ve hatta hayatın karmaşasından uzaklaşırsınız. Ama bu, size bir şey kazandırır mı? Belki evet, belki hayır. Kimi zaman, dışarı çıkıp bir kahve içmek bile dünyayı farklı bir açıdan görmemizi sağlayabilir.
İzmir’de, sıcak yaz akşamlarında, çimenlerin üzerinde tek başıma oturup düşünürken, katılım endeksinin bir arı gibi sürekli “katılım sağlamak zorundayız” mesajı verdiğini hissediyorum. Ama bazen dışarı çıkıp, biraz da yalnız kalmak, insanların taleplerinden biraz uzaklaşmak, çok daha insani ve sağlıklı olabilir.
—
Son Söz
Katılım endeksinden çıkmak, bazen insanların toplumla bağlantı kurma ve sürekli bir şeyler yapmak zorunda oldukları bir illüzyonu çözüyor. İnsanın hayatındaki “katılım” meselesi, dışarıya değil, içeriye, kendi iç dünyamıza yönelik olmalı. O zaman hem dışarıyla hem de içsel benliğimizle uyumlu bir hayatı yakalamak mümkün olur.
Evet, belki de bazen İzmir sokaklarında tek başıma yürüyüş yaparken düşündüğüm şey, bir süreliğine katılım endeksinden çıkıp kendimi yeniden bulmaktı. Yani, katılmak mı daha iyi, yoksa bir adım geri çekilmek mi? Bunu bulmak, hayatın en büyük imtihanlarından biri!